18.02.2015 | Andrzej Pogorzelski

Przeszczepy płuc - TAK, ale nie dla każdego

Pozytywne doświadczenia z przeszczepami płuc u chorych na mukowiscydozę z Polski zrodziły duże nadzieje na przedłużenie życia i poprawę jego jakości. Nie znaczy to jednak, że każdy chory, u którego dojdzie do nieodwracalnego uszkodzenia płuc, może otrzymać nowe narządy. Chorzy do transplantacji, ze względu na duże ryzyko samego zabiegu oraz ograniczoną liczbę narządów do przeszczepów, są dobierani bardzo starannie. 
Podstawowym kryterium wyboru są jak największe szanse na pozytywny wynik operacji. Zatem każdy stan znacząco zwiększający ryzyko śmierci pacjenta po transplantacji może być traktowany jako przeciwwskazanie do jej wykonania.

Na szczęście dla wielu chorych wraz z postępem medycyny przeciwwskazania do przeszczepów płuc podlegają w ostatnich latach wyraźnym zmianom, a stany jeszcze 20 lat temu będące przeciwwskazaniem (np. dobrze kontrolowana cukrzyca) obecnie już nie są problemem.


W tabeli 1. zebrano najczęściej wymieniane przeciwwskazania do przeszczepu płuc. Podzielono je na trzy grupy:
• medyczne – nieinfekcyjne,
• medyczne infekcyjne (zakaźne),
• psychologiczno-socjalne.

W każdej z tych grup dodatkowo umieszczono przeciwwskazania bezwzględne – takie, które w każdym ośrodku transplantacyjnym powodują niezakwalifikowanie pacjenta do przeszczepu płuc, oraz względne, które w jednym ośrodku są uznawane za przeciwwskazanie do przeszczepu, a w innym nie są brane pod uwagę.

Przeciwwskazania względne mogą znacząco wpłynąć na efekty transplantacji. Dla przykładu, wśród chorych na mukowiscydozę zakażonych przez Burkholderia cenocepacia, odsetek przeżywających 1 rok i 3 lata po zabiegu jest o 30–40% niższy niż wśród chorych bez tej bakterii.

Na część z wymienionych w tabeli 1. stanów chorzy i/lub ich opiekunowie nie mają żadnego wpływu. Jednak przynajmniej części z nich można uniknąć:
1) Zakażenie HIV – unikanie ryzykownych kontaktów seksualnych, rutynowe stosowanie prezerwatyw, wymaganie od partnera aktualnych wyników badań w kierunku HIV.
2) Zakażenie HBV – przeprowadzenie pełnego szczepienia podstawowego i okresowe szczepienia przypominające. Obecnie powszechnie nie zaleca się rutynowego wykonywania szczepień przypominających, jednak warto kontrolować stężenie przeciwciał anty-HBV i w razie spadku ich poziomu poniżej wartości zapewniającej ochronę przed zakażeniem przyjąć dodatkową dawkę szczepionki.
3) Zakażenie HCV – unikanie ryzykownych kontaktów seksualnych, rutynowe stosowanie prezerwatyw, wymaganie od partnera aktualnych wyników badań w kierunku HCV. Niewykonywanie tatuażu, piercingu, manicure’u, pedicure’u w przypadkowych, niezapewniających sterylności zabiegów zakładach. Wskazane raz w roku badania kontrolne na obecność przeciwciał anty-HCV, a w razie ich stwierdzenia – dalsza diagnostyka i leczenie.
4) Nałogi – optymalną zasadą dla chorych na mukowiscydozę byłoby odmawianie i niepróbowanie samemu palenia tytoniu, picia alkoholu czy przyjmowania narkotyków; to najlepszy sposób na uniknięcie popadnięcia w nałóg.
5) Niewłaściwie leczone inne schorzenia – typowym przykładem jest cukrzyca, która występuje nawet u kilkudziesięciu procent dorosłych chorych na mukowiscydozę. Prawidłowa kontrola stężenia glukozy we krwi stanowi miernik zaangażowania pacjenta w proces leczenia. W zdecydowanej większości przypadków odpowiednia wiedza chorego i jego systematyczność pozwalają na dobrą kontrolę choroby – stwierdzenie tego faktu przez zespół kwalifikujący do przeszczepu jest ważną przesłanką potwierdzającą zdolność pacjenta do dostosowania się do wymagań leczniczych stawianych po przeszczepie.
6) Niedożywienie/otyłość – problem w mukowiscydozie stanowi zwykle niedożywienie. Jego opanowanie i utrzymanie przez pacjentów prawidłowej masy ciała jest kluczowe dla powodzenia przeszczepu płuc – niedobór wagi zwiększa ryzyko śmierci. Odpowiednie żywienie i suplementacja enzymów to podstawa utrzymania właściwej masy ciała. U chorych, którym te metody nie pomagają, istotne jest zdecydowanie się na założenie gastrostomii odżywczej (PEG) – warto pamiętać, że jej efekty są najlepsze przy niewielkim niedożywieniu. Jeżeli zgodę na założenie PEG pacjent lub opiekunowie wyrażają dopiero tuż przed przeszczepem, kiedy niedożywienie jest bardzo poważne, wówczas efekty żywienia dożołądkowego są znacznie gorsze – można wówczas nie uzyskać wymaganego przyrostu wagi i tym samym zostać zdyskwalifikowanym z przeszczepu.
7) Osteoporoza – występuje u 32–54% chorych oczekujących na przeszczep płuc. Warto pamiętać, że zwłaszcza w pierwszych 3–6 miesiącach po transplantacji następuje znaczne przyspieszenie utraty masy kostnej. Szacuje się, że jej ubytek w ciągu pierwszego roku po zabiegu wynosi 4–12%. Podstawą zapobiegania jest właściwa suplementacja witaminy D i wapnia oraz aktywność ruchowa.

Część ośrodków transplantacyjnych podaje, że osiągnięto już średni wiek przeżycia po przeszczepach w mukowiscydozie na poziomie 10 lat. Warto zadbać o to, żeby samemu nie odebrać sobie takiej szansy na dłuższe życie.




Andrzej Pogorzelski
Klinika Pneumonologii i Mukowiscydozy, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc, Oddział w Rabce-Zdroju

Artykuł pochodzi z czasopisma Mukowiscydoza nr 28

Wszelkie materiały PTWM zamieszczone w serwisie ptwm.org.pl chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Prośby o zgodę na przedruk artykułów z czasopisma Mukowiscydoza i/lub z serwisu ptwm.org.pl na innych stronach i blogach, prośby o patronaty medialne, organizowanych wydarzeniach itd., prosimy przesyłać na adres: poczta@ptwm.org.pl 




Komentarze KOMENTARZE
Zapraszamy też do dyskusji na Facebooku



Twoje imię lub nick 
Twój komentarz

Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu. Redakcja portalu ptwm.org.pl zastrzega możliwość usuwania lub edycji komentarzy reklamowych, obraźliwych, szkalujących i naruszających ogólnie przyjęte normy współżycia społecznego. Komentarze publikowane są po akceptacji moderatora.

Zobacz także


2017-10-02
   

Podziękowania za ufundowanie lodówek



W imieniu pacjentów Centrum Leczenia Mukowiscydozy i Zespołu Centrum w Dziekanowie Leśnym serdecznie dziękujemy panu Mateuszowi Majewskiemu za ufundowanie 12 lodówek. Dzięki temu hojnemu darowi każdy z pokojów Centrum został zaopatrzony w lodówkę - ku radości ... czytaj całość
  

2017-09-27
   

Warsztaty fizjoterapeutyczne ,,Najnowsze trendy w światowej fizjoterapii



Podkarpacka Grupa Wsparcia PTWM Serdecznie zaprasza rodziców chorych na mukowiscydozę z Podkarpacia i nie tylko na warsztaty fizjoterapeutyczne z mgr.Mikołajem ... czytaj całość
  

2017-09-01
   

Rok szkolny



Kochani, zbliża się nowy rok szklony. Wszystkim uczniom, zarówno tym debiutującym jak i kontynuującym naukę życzymy samych sukcesów. Informujemy, że na naszej stronie internetowej można pobrać informację o mukowiscydozie kierowaną do nauczycieli. Wierzymy, że zbiór porad pomoże ... czytaj całość
  

2017-08-21
   

Sportowa rehabilitacja chorych na mukowiscydozę - przedłużenie terminu rekrutacji uczestników projek



... czytaj całość
  

2017-08-03
   

Sportowa rehabilitacja chorych na mukowiscydozę



... czytaj całość
  
Więcej: Informacje o chorobie

 
 

  AKTUALNOŚCI

  - Podziękowania za ufundowanie lodówek 2017-10-02
  - Warsztaty fizjoterapeutyczne ,,Najnowsze trendy w światowej fizjoterapii 2017-09-27
  - Rok szkolny 2017-09-01
  - Sportowa rehabilitacja chorych na mukowiscydozę - przedłużenie terminu rekrutacji uczestników projek 2017-08-21
  - Sportowa rehabilitacja chorych na mukowiscydozę 2017-08-03
  - Resource Diabet Plus 2017-07-18
  - Jubileusz XXX- lecia PTWM 2017-06-28
  - Nowy Prezes PTWM 2017-06-21
  - Wyniki wyborów Prezesa Zarządu PTWM 2017-06-19
  - Program szkolenia w Falentach 2017-06-02

  Szkolenie Falenty 2017

  - Program szkolenia w Falentach 2017-06-12
  - XVIII ZWYCZAJNE WALNE ZEBRANIE CZŁONKÓW PTWM 2017-04-14

  KONFERENCJE, WARSZTATY (zapisy)

  - Postępowanie żywieniowe w mukowiscydozie 18.02 2017-02-06
  - Konferencja naukowa MUKOWISCYDOZA- DIAGNOZA I TERAPIA 2016-11-22
  - Domowa rehabilitacja chorych na mukowiscydozę z województwa kujawsko-pomorskiego 2016-05-06
  - Spotkanie z Marszałkiem Adamem Struzikiem w Szpitalu w Dziekanowie Leśnym 2016-04-21
  - 28.04. Mazowiecka Grupa Wsparcia 2016-04-18
  - Warsztaty fizjoterapeutyczne i żywieniowe dla rodziców chorych na mukowiscydozę w Poznaniu 2016-04-18
  - OGŁOSZENIE O REKRUTACJI DO PROJEKTU Drużyna Muko 2016-04-07
  - OGŁOSZENIE O REKRUTACJI UZUPEŁNIAJĄCEJ DO PROJEKTU Kompleksowa rehabilitacja domowa chorych na muko 2016-04-04
  - NOWY PROJEKT BEZPŁATNE PORADNICTWO DLA CHORYCH NA MUKOWISCYDOZĘ współfinansowanie ze środków PEFRON 2016-04-01
  - DOMOWA REHABILITACJA CHORYCH NA MUKOWISCYDOZĘ Szkolenie dla pracowników (fizjoterapeutów) 2016-03-31

  BAZA WIEDZY

  - Zakażenia w mukowiscydozie - wskazówki dla osób biorących udział w wydarzeniach PTWM 2016-08-25
  - KOMPLEKSOWA OPIEKA NAD CHORYM NA MUKOWISCYDOZĘ- Program 2016-06-14
  - XVII ZWYCZAJNE WALNE ZEBRANIE CZŁONKÓW PTWM POŁĄCZONE Z WYBORAMI WŁADZ PTWM 2016-04-04
  - KOMPLEKSOWA OPIEKA NAD CHORYM NA MUKOWISCYDOZĘ 2016-04-04
  - :) 2016-01-22
  - Infekcje wirusowe układu oddechowego u chorych na mukowiscydozę 2015-10-29
  - Jak raczkujemy z dożylną antybiotykoterapią domową 2015-10-15
  - Indywidualny tryb nauczania 2015-10-07
  - Koncentratory tlenu stacjonarne w ramach NFZ 2015-05-06
  - Zespół uzależnienia od Internetu – epidemia XXI wieku? 2015-04-22