10.10.2014 | Andrzej Pogorzelski Klinika Pneumonologii i Mukowiscydozy, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Rabce-Z

Samolot pasażerski a mukowiscydoza

Atmosfera składa się z kilku warstw otaczających wokół Ziemię. Najniższą z nich jest tzw. troposfera rozciągająca się od 
poziomu gruntu do wysokości około 9 000 m nad biegunami i do 8 000 m nad równikiem. Wraz ze wzrostem wysokości 
nad poziomem morza (n.p.m.) spada temperatura powietrza, przeciętnie o 1,0°C na każde 154 metry.
Ponieważ siła ciążenia "ściska" powietrze, dlatego jego ciśnienie jest najwyższe na poziomie morza (a jeszcze wyższe na obszarach depresji). Wraz ze wzrostem wysokości ciśnienie atmosferyczne maleje logarytmicznie. Innymi słowy, niewielkie zmiany wysokości blisko powierzchni Ziemi wywołują znacznie większe zmiany ciśnienia niż duże zmiany wysokości w większej odległości od Ziemi.
 
Prawo Boyle'a-Mariotte'a
 
Ta zasada fizyczna, podana już w XVII wieku, mówi, że w stałej temperaturze objętość danej masy gazu jest odwrotnie proporcjonalna do jego ciśnienia. Znaczy to, że im niższe ciśnienie tym większa objętość gazu, a im wyższe ciśnienie tym mniejsza objętość gazu.
 
Wpływ zmian ciśnienia na organizm
 
Zmiany ciśnienia w samolocie wywołują zmiany ciśnienia powietrza w jamach ciała. Zmniejszenie ciśnienia otoczenia, w przypadku braku łączności powietrza zawartego w jamach ciała z otoczeniem, prowadzi do wzrostu ich objętości o około 30% w czasie lotu samolotem. Łatwiej zrozumieć to na przykładzie balonika nadmuchanego powietrzem na lotnisku. Po osiągnięciu wysokości przelotowej samolotu zabrany na pokład balonik będzie o 30% większy niż na ziemi.
 
Ucho środkowe i zatoki
 
Przykładem jamy ciała, która ma łączność z otoczeniem jest ucho środkowe, łączące się z gardłem poprzez tzw. trąbkę słuchową, rodzaj kanalika umożliwiającego wymianę powietrza. Charakterystyczne "strzykanie w uszach" podczas lądowania samolotu to wrażenie spowodowane podwyższaniem ciśnienia wewnątrz kabiny do ciśnienia panującego na powierzchni ziemi. Podczas startu samolotu zachodzi zjawisko odwrotne - obniżanie ciśnienia.
 
Obrzęk trąbki Eustachiusza, np. w wyniku przeziębienia, prowadzi do powstania swoistego wentyla między uchem środkowym a gardłem, uniemożliwiającego przechodzenie powietrza do gardła. W przypadku spadku ciśnienia powietrza w otoczeniu, powstaje znaczna różnica ciśnień, która daje wrażenie zatkania ucha, może wywoływać ból ucha, a czasem nawet pęknięcie błony bębenkowej.
 
Wywołany stanem zapalnym (katarem) obrzęk śluzówki ujść zatok przynosowych powodujący ich niedrożność, może prowadzić do bólu głowy w okolicy zatok.
 
Przewód pokarmowy
 
W przewodzie pokarmowym - w żołądku i jelitach, gromadzi się powietrze i gazy powstające w wyniku trawienia pokarmów i aktywności żyjących tam bakterii. Te gazy również zwiększają swoją objętość w czasie lotu samolotem, co może dawać uczucie wzdęcia brzucha, a nawet jego bólu. Z tego względu przed lotem należy unikać jedzenia potraw wzdymających.
 
Płuca
 
Do zmian objętości gazów dochodzi również w płucach. Ponieważ mają one bezpośredni kontakt z otoczeniem zwykle szybki spadek ciśnienia, związany ze wznoszeniem się, jest bezpiecznie łagodzony przez zdrowe płuca. Jednak w przypadku powietrza “uwięzionego" w zmianach torbielowatych albo w tzw. "zamkniętej" odmie opłucnowej wyrównanie ciśnień z otoczeniem jest albo niemożliwe albo bardzo wolne. Osoby z tak uszkodzonymi płucami mogą być nieodporne na względnie niewielkie zmiany ciśnienia, przez powiększenie się wcześniej istniejącej odmy opłucnowej albo rozerwanie pęcherza ro-zedmowego lub innych przestrzeni zawierających powietrze. W badaniach spirometrycznych wykazywano u chorych na mukowiscydozę wzrost w czasie lotu wartości objętości zalegającej (RV), która jest miernikiem stopnia rozdęcia płuc i tzw. pułapki powietrznej. Wzrost objętości uwięzionego powietrza może prowadzić do nasilenia duszności.
 
Odma opłucnowa
 
Obecność odmy jest przeciwwskazaniem do lotów pasażerskich, ale lot sanitarny jest możliwy. Dopiero po 6 tygodniach od definitywnego wyleczenia odmy, najlepiej potwierdzonego radiologicznie, dopuszcza się możliwość podróży samolotem.
 
Nawrót odmy w czasie lotu jest mało prawdopodobny. Należy jednak wziąć pod uwagę znaczne ryzyko powikłań przy braku dostępu do opieki medycznej. Potencjalnym pasażerom zaleca się korzystanie z alternatywnych form transportu przez przynajmniej rok od powstania odmy.
 
Zmiany wilgotności
 
Wilgotność powietrza w kabinie samolotu j est bardzo niska. Prowadzi to do łatwego wysuszenia błon śluzowych (oczu, nosa, jamy ustnej, dróg oddechowych). Odwodnienie jest dobrze znanym powikłaniem latania. Między innymi dlatego większość linii lotniczych serwuje napoje na pokładzie samolotu. W chorobach układu oddechowego przebiegających z nadprodukcją wydzieliny w oskrzelach, w tym w mukowiscydozie, może dodatkowo dochodzić do wysuszenia zawartości dolnych dróg oddechowych i utrudnienia odkrztuszania.
 
Zmiany ciśnienia tlenu z wysokością
 
Ciężar powietrza odpowiada za zjawisko ciśnienia atmosferycznego, które na poziomie morza wynosi około 100 kPa (1 kPa ≈ 7,5 mm Hg). Suche powietrze zawiera 21% tlenu, 78% azotu i 1% innych gazów (w tym argon i dwutlenek węgla - ten w stężeniu około 0,03%). Ciśnienie atmosferyczne jest sumą ciśnień parcjalnych każdego z tworzących powietrze gazów oraz pary wodnej (jej ciśnienie w temperaturze 37°C to 6,3 kPa). Skład troposfery jest stały co oznacza, że odsetkowa zawartość tlenu we wdychanym powietrzu jest taka sama, niezależna od wysokości, na której się znajdujemy. Skoro tlen stanowi 21% suchego powietrza, to jego ciśnienie parcjalne na poziomie morza wynosi 0,21 x (100 - 6,3 kPa) = 19,6 kPa.
 
Spadek ciśnienia atmosferycznego na większych wysokościach powoduje spadek ciśnienia parcjalnego każdego gazu, w tym również tlenu i tym samym spadek ciśnienia napędzającego wymianę gazową w płucach. Ciśnienie parcjalne wdychanego tlenu zmniejsza się do 50% wartości stwierdzanej na poziomie morza na wysokości 5 500 m n.p.m. i do zaledwie 30% na wysokości 8 900 m n.p.m. (najwyższy wierzchołek Everestu).
 
W wyniku spadku ciśnienia otaczającego nas powietrza dochodzi do obniżenia zawartości tlenu w organizmie. To zjawisko nosi fachową nazwę hipoksji hipobarycznej. Ludzie w znacznym stopniu różnią się pod względem indywidualnych odpowiedzi organizmu na spadek ciśnienia otoczenia. Na reakcję na hipoksję hipobaryczną wpływa wiele czynników, w tym: stan układu krążenia i układu oddechowego, anemia, ciśnienie gazów we krwi tętniczej na poziomie morza, zawartość karboksyhe-moglobiny we krwi, wiek.
 
Hipoksja hipobaryczna może dawać takie objawy jak:
 
- euforia,
 
- ból głowy,
 
- zmęczenie,
 
- znużenie,
 
- zawroty głowy,
 
- utrata przytomności,
 
- śmierć.
 
Spadek ciśnienia tlenu w samolocie
 
Współczesne samoloty pasażerskie latają z reguły na wysokości około 10 000 m n.p.m. Jest to spowodowane względami ekonomicznymi - opór powietrza na dużej wysokości jest znacznie niższy, dzięki czemu zmniejsza się zużycie paliwa. Jednak człowiek nie przeżyłby w warunkach panujących na tak dużej wysokości. Z tego powodu kabiny samolotów muszą być częściowo hermetyczne, a odpowiednie ciśnienie atmosferyczne jest utrzymywane sztucznie. Względy inżynieryjne i finansowe nie pozwalają jednak na utrzymanie ciśnienia w kabinie odpowiadającego temu na poziomie morza. Kabiny samolotowe mają ciśnienie powietrza odpowiadające temu jakie panuje na wysokości 1 500-2 500 m n.p.m. Dla przykładu, zgodnie z prawem federalnym USA, pasażerowie samolotów pasażerskich nie mogą być narażani w czasie lotu na spadki ciśnienia większe niż odpowiadające przebywaniu na wysokości 2 438 metrów nad poziomem morza. Jednak okazuje się, że zarówno w czasie lotów krajowych jak i międzynarodowych stwierdza się okresowe spadki ciśnienia dochodzące nawet do stwierdzanego na wysokości 2 717 m. W takich warunkach pasażerowie oddychają powietrzem o obniżonej zawartości tlenu. Oddychanie powietrzem o ciśnieniu 565 mm Hg, panującym na wysokości 2 438 metrów n.p.m., odpowiada zmniejszeniu stężenia tlenu w powietrzu na poziomie morza do 15,1%, czyli jego ciśnieniu parcjalnemu wynoszącemu 108 mm Hg. Dochodzi wówczas do spadku wysycenia tlenem krwi tętniczej u ludzi zdrowych o 4-5%, co nie stanowi zagrożenia dla zdrowia. Jednak osoby starsze lub cierpiące na choroby serca mogą czuć się osłabione. Dla ludzi z uszkodzonym układem oddechowym niskie ciśnienie tlenu może być niebezpieczne dla życia. Ludzie z chorobami płuc mogą doświadczać ciężkiego niedotlenienia. Jest to szczególnie ważne w czasie długich podroży, a warto wiedzieć, że czas lotu samolotem na trasach międzykontynentalnych może przekraczać 18 godzin. Lot samolotem bez suplementacji tlenu może wiązać się z wystąpieniem prawokomorowej niewydolności krążenia lub nawet śmierci.
 
Wskazania do tlenoterapii w czasie lotu
 
Brytyjskie Towarzystwo Oddechowe (British Thoracic Society - BTS) zaleca, przed planowanym lotem, przeprowadzenie odpowiedniej oceny u wszystkich pacjentów z chorobami układu oddechowego celem określenia prawdopodobieństwa wystąpienia niedotlenienia.
 
Obecnie obowiązujące standardy American Thoracic So-ciety (ATS) i BTS rekomendują, u chorych lecących samolotem, konieczność utrzymania ciśnienia parcjalnego tlenu na poziomie 50 mm Hg. Podawanie tlenu w czasie lotu zaleca się wszystkim chorym u których SpO2 mierzone na poziomie morza wynosi 92% lub mniej, a PaO2 70 mm Hg lub mniej. SpO2 mierzone na poziomie morza wynoszące co najmniej 95% potwierdza brak wskazań do tlenoterapii. Chorzy z wartościami SpO2 pomiędzy 92 a 95% wymagają dokładniejszej oceny.
 
Zależność pomiędzy wartościami wysycenia tlenem krwi tętniczej, mierzonymi pulsoksymetrycznie (SpO2), a ciśnieniem parcjalnym tlenu we krwi (PaO2) przedstawiono poniżej:
 
 
SpO2 (%) PaO2 (mm Hg)
97            95-105
94            70-75
92            67-73
90            58-62
87            52-58
84            46-52
 
 
 
Komora hipobaryczna
 
Badanie w komorze hipobarycznej jest tzw. "złotym standardem", jednak jest to metoda droga i bardzo słabo dostępna. Metody alternatywne, szerzej stosowane w praktyce klinicznej, to test hipoksyczny i ocena wskaźników rokowniczych.
 
Inhalacyjny test hipoksyczny
 
Badany przez 15-20 minut oddycha przez maskę nosową z bezzwrotną zastawką mieszaniną gazów, zawierającą 15% tlenu i 85% azotu, stale dostarczaną z butli do 10 litrowego balona. W czasie całego testu prowadzony jest pomiar pulsoksymetryczny oraz dwukrotnie pobiera się krew na badania gazometryczne - przed testem i w ostatniej minucie jego trwania.
 
Jeżeli w czasie testu PaO2 jest większe niż 55 mm Hg tlen w samolocie nie jest konieczny. Jeżeli spada poniżej 50 mm Hg tlenoterapia jest niezbędna. Wartości pomiędzy 50 a 55 mm Hg uznaje się za "graniczne" i często stosuje wówczas dodatkowe metody oceny, np. testy wysiłkowe.
 
Ocena wskaźników oddechowych
 
Dla chorych na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP) opracowano tzw. równania predykcyjne, umożliwiające ocenę odpowiedzi na niedotlenienie wywołane lotem i przewidywanie ciśnienia parcjalnego tlenu we krwi. American Thoracic Society zaleca używanie tych równań do wykrycia chorych z prawdopodobnym niedotlenieniem w czasie lotu. Można ich użyć również do oceny chorych na mukowiscydozę. Jedno z nich przedstawiono poniżej:
PaO2 (w czasie lotu) (mmHg)=0,519 x PaO2 (na ziemi) (mmHg) + 11,855 FEV1 (l) - 1,760
 
Chorzy, u których równanie wskazuje na zdolność do lotu - wyliczona wartość PaO2> 50 mm Hg - mogą być kwalifikowani do lotu bez dodatkowej oceny, natomiast osoby uzyskujące wartości graniczne lub sugerujące konieczność tlenoterapii, powinny być poddane ocenie przy użyciu inhalacyjnego testu hipoksycznego lub badania w komorze hipobarycznej. Powszechnie zaakceptowano zasadę, że podawanie tlenu w czasie lotu jest wskazane, jeżeli PaO2 spada poniżej 50 mm Hg podczas testu hipoksyjnego przed lotem.
 
Tlenoterapia u chorych na mukowiscydozę
 
U chorych na mukowiscydozę ocena ryzyka niedotlenienia w czasie lotów samolotowych nie może opierać się wyłącznie na wynikach pomiarów gazów krwi, ale powinien być brany pod uwagę całokształt obrazu klinicznego, ze specjalną uwagą zaś stopień obturacji.
 
Niektóre badania wskazują, że pomiary spirometryczne są lepszym wskaźnikiem ryzyka hipoksemii (niedotlenienia) w czasie lotu niż pomiary SpO2 i PaO2 przed lotem.
 
Chorzy z większą obturacją mają wyższe ryzyko niedotlenienia. Dla przykładu, za tzw. wartość odcięcia, czyli wielkość graniczną, poniżej której ryzyko wystąpienia niedotlenienia można określić z 75% czułością, uznano w jednym z opracowań następujące wyniki:
 
- FEV1: <48%
 
- MEF75: <31%
 
- MEF25: <13,5%
 
- PaO2:
 
- SaO2: 94%
 
Bezpieczeństwo lotów
 
W bagażu podręcznym pasażera samolotu, ze względów bezpieczeństwa, nie można m.in. przewozić: substancji gazowych pod ciśnieniem (w stanie zamrożonym, łatwopalnych i trujących), takich jak: butan, tlen, płynny azot, pojemniki ze sprężonym gazem, butle tlenowe (www.lot.com). Regulują to przepisy IATA - Międzynarodowego Stowarzyszenia Przewoźników Lotniczych z siedzibą w Genewie, dotyczące przewozu niebezpiecznych artykułów. Dopuszczają one jednak, w szczególnych okolicznościach, przewóz butli z tlenem (www. centralwings.com/pl/10).
 
Stosunek linii lotniczych do tlenoterapii w samolocie
 
Samoloty pasażerskie są wyposażone w niewielki zapas tlenu na wypadek dehermetyzacji kabiny. Jest to ilość awaryjna, według informacji prasowych 6 niewielkich butli, które mogą być zużyte w akcji ratowania życia jednego chorego.
 
Chorzy wymagający tlenoterapii w czasie lotu muszą zatem korzystać z dodatkowych źródeł tlenu. Według informacji z Internetu (www.pasazer.com) przewóz małych butli ze sprężonym tlenem jest dozwolony jedynie ze względów medycznych, przy czym ich dopuszczalne rozmiary to 50 cm długości i 25 cm średnicy. W kabinie pasażerskiej można przewozić maksymalnie dwie butle. W punkcie odpraw pasażerskich należy przedstawić zaświadczenie lekarskie stwierdzające wymóg posiadania butli z tlenem ze względów zdrowotnych oraz potwierdzające zdolność pasażera do odbycia lotu. Jednak niektóre linie ze względów bezpieczeństwa nie zezwalają pasażerom na wnoszenie butli tlenowych na pokład samolotu. Wówczas, gdy podczas lotu wymagane jest użycie tlenu, należy zamówić go bezpośrednio u przewoźnika podczas rezerwowania przelotu.
 
Poniżej przedstawiono informacje dotyczące czterech wybranych linii lotniczych.
 
Polskie Linie Lotnicze LOT
 
Informacja o tym, że pasażer potrzebuje podczas lotu używać butli tlenowej powinna być przekazana przewoźnikowi najpóźniej na 72 godziny przed odlotem. Najlepiej zaznaczyć to już przy kupowaniu biletu, a trzeba to na pewno zrobić, jeżeli zakup biletu następuje krócej niż 72 godziny przed lotem. Informację można przekazać telefonicznie lub lepiej osobiście w biurze (przedstawicielstwie) LOT. Można ją także zgłosić na infolini LOT: 0 801 703 703. Po przekazaniu informacji o potrzebie wniesienia butli na pokład, należy wypełnić formularz MEDIF, który musi być podpisany przez lekarza badającego. Formularz można otrzymać w przedstawicielstwie LOT bądź ściągnąć ze strony internetowej LOT (http://www.lot.com). Przy odprawie pasażerskiej, na którą należy się zgłosić w standardowym czasie, należy pokazać prawidłowo wypełniony i podpisany MEDIF. Warto również pamiętać kiedy i komu zgłoszono informację o konieczności przewozu butli z tlenem. Za przewóz butli nie są pobierane dodatkowe opłaty. (Informacje w oparciu o rozmowy telefoniczne z przewoźnikiem i informacje z Internetu).
 
Lufthansa
 
W momencie zakupu biletu należy zaznaczyć, że pasażer wymaga prowadzenia tlenoterapii w czasie lotu. Przewoźnik wymaga podania danych lekarza prowadzącego. Lekarz Lufthansy kontaktuje się z lekarzem prowadzącym i po ustaleniu szczegółów wydaje zgodę. Jednak przewoźnik zezwala na wniesienie na pokład własnej butli o pojemności jedynie 2 litrów. Jeżeli pasażer będzie wymagał w czasie lotu większej ilości tlenu, wówczas Lufthansa zapewnia go odpłatnie, w kwocie około 150 euro za godzinę tlenoterapii. (Informacje w oparciu o rozmowy telefoniczne z przewoźnikiem).
 
WizAir
 
Wizz Air nie zapewnia tlenu na pokładzie samolotu z powodów medycznych. Pasażer może przewozić tlen, pod warunkiem, że WizzAir otrzyma zaświadczenie lekarskie potwierdzające, że pasażer może podróżować samolotem oraz jeżeli towarzyszy mu opiekun. (W oparciu o informacje z Internetu www.wizzair.com).
 
Norwegian
 
Jeżeli pasażer wie, że jego stan zdrowia wymaga korzystania z tlenu musi ze sobą zabrać pojemnik z tlenem. Wymaga się, aby pasażer, którego stan zdrowia wymaga korzystania z tlenu, telefonicznie wystąpił do przewoźnika o akceptację przewozu tlenu w trakcie dokonywania rezerwacji. Przewoźnik nie akceptuje tego rodzaju rezerwacji i powiadomień dokonanych drogą mailową. Tlen może być przewożony na pokładzie samolotu w butlach lub pojemnikach typowych dla aerozoli. Nie zezwala się na przewóz płynnego tlenu. Wielkość pojemnika nie może
 
przekraczać wielkości dozwolonego bagażu podręcznego i ciśnienia większego niż 1,800 PSI. (W oparciu o informacje z Internetu www.norwegian.no).
 
Inne problemy
 
Przebywanie w zamkniętej kabinie samolotu i oddychanie tym samym powietrzem przez wielu pasażerów oraz utrzymywana godzinami duża bliskość wielu osób zdecydowanie zwiększa ryzyko przenoszenia zakażeń, zarówno drogą powietrzną jak i kropelkową. Udowodniono, że loty samolotowe zwiększaj ą ryzyko zarówno zakażeń wirusowych jak i bakteryjnych, w tym np. wywołanych przez prątka gruźlicy. Dla zapobiegania zakażeniom krzyżowym zaleca się unikanie wspólnych podróży lotniczych przez większe grupy osób chorych na mukowiscydozę.
 
Długotrwałe przebywanie w pozycji siedzącej, zwłaszcza w czasie lotów międzykontynentalnych i utrudniona aktywność ruchowa, prowadzą do zastoju krwi w żyłach kończyn dolnych, co może stać się przyczyną rozwoju choroby zakrzepowo-zatorowej. Większe ryzyko tego powikłania występuje u chorych z żylakami czy miażdżycą, ale również w przypadku podwyższonej gęstości krwi (np. wysoki hematokryt w niewydolności oddechowej).
 
Przeciwwskazania do lotów
 
W niżej wymienionych stanach decyzja o locie samolotem powinna zapaść po konsultacji z lekarzem. Często mogą one wymagać przesunięcia terminu lotu. Są to:
 
- ostre stany zapalne ucha środkowego,
 
- schorzenia górnych dróg oddechowych utrudniające wyrównywanie ciśnień w uchu środkowym, np. polipy nosa, znaczne skrzywienia przegrody nosa,
 
- istniejąca lub niedawno przebyta odma opłucnowa.
 
Jak sobie radzić w samolocie
 
W przypadku pojawienia się wrażenia zatkania uszu niejednokrotnie pomogą najprostsze manewry takie jak przełykanie śliny, ziewanie, poruszanie szczęką czy głową.
 
Jeżeli problem utrzymuje się można wykonać tzw. manewr Valsalvy - jest to intuicyjna metoda wyrównywania ciśnienia. Robimy głęboki wdech, zaciskamy palcami skrzydełka nosa, zamykamy usta i "wydmuchujemy" powietrze, jednak nie pozwalając mu wydostać się na zewnątrz. Policzki powinny być napięte, aby nie napełniały się wydmuchiwanym powietrzem. Antonio Valsava jako pierwszy opisał tę technikę "wydmuchiwania powietrza przez uszy".
 
Inną metodą wyrównania ciśnień między uchem środkowym a otoczeniem może być tzw. manewr Toynbee'a, polegający na przełykaniu śliny po zaciśnięciu nosa palcami. Mięśnie gardła, uruchomione poprzez przełykanie, powodują otwarcie się trąbki Eustachiusza i wyrównanie ciśnień.
 
W przypadku kataru o niewielkim nasileniu bardzo pomocne mogą być krople/ aerozol do nosa, z lekiem obkurczającym błonę śluzową (ksylometazolina, oksymetazolina) lub tabletki z podobnie działającymi substancjami, np.pseudoefedryną (np. Sudafed, Actifed, Cirrus, Clarinase, Disophrol). Należy pamiętać o ograniczonym czasie działania tych leków. W czasie dłuższego lotu lek może przestać działać i wówczas mogą pojawić się dolegliwości. Mimo, że niektóre z wymienionych leków dostępne są bez recepty, to przed ich zastosowaniem warto skonsultować się z lekarzem.
 
Przygotowanie do lotu chorego na mukowiscydozę
 
Planując podróż lotniczą, zwłaszcza długotrwałą, powinieneś rozważyć wprowadzenie w życie poniższych zaleceń:
 
- poddaj się ocenie przez lekarza specjalizującego się w mukowiscydozie,
 
- leki rozdziel pomiędzy bagaż podręczny i bagaż zasadniczy - dla uniknięcia ryzyka przerwania leczenia w przypadku zagubienia bagażu lub opóźnienia w jego dostarczeniu,
 
- pamiętaj, że niektóre linie lotnicze dopuszczają stosowanie na pokładzie przenośnych nebulizatorów, upewnij się czy zezwala na to Twój przewoźnik,
- fizj oterapię przeprowadzaj poza samolotem, przed lotem oraz w czasie ewentualnych międzylądowań lub przesiadek,
 
- w czasie lotu nie jest konieczne podawanie antybiotyków i DNA-zy (Pulmozyme),
 
- skonsultuj z farmaceutą odporność Twoich leków na duże zmiany temperatur panujące w luku bagażowym,
 
- pamiętaj, że lotniska zwykle oferują wózki inwalidzkie do transportu chorych do i z samolotu,
 
- zabierz ze sobą podstawową dokumentację medyczną, najlepiej przetłumaczoną na język angielski oraz listę stosowanych leków wraz z ich dawkami.


Autor:  Andrzej Pogorzelski
Klinika Pneumonologii i Mukowiscydozy, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Rabce-Zdroju

Artykuł pochodzi z magazynu Mukowiscydoza nr 22 




Komentarze KOMENTARZE
Zapraszamy też do dyskusji na Facebooku



Twoje imię lub nick 
Twój komentarz

Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu. Redakcja portalu ptwm.org.pl zastrzega możliwość usuwania lub edycji komentarzy reklamowych, obraźliwych, szkalujących i naruszających ogólnie przyjęte normy współżycia społecznego. Komentarze publikowane są po akceptacji moderatora.

Zobacz także


2017-11-17
   

Konferencja Naukowa pn.: Mukowiscydoza - Rehabilitacja - Sport



Instytut Nauk o Zdrowiu Podhalańskiej Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Targu (PPWSZ) oraz Polskie Towarzystwo Walki z Mukowiscydozą (PTWM) zapraszają na Konferencję Naukową pn.: Mukowiscydoza - Rehabilitacja - Sport. To już druga konferencja organizowana w ramach współpracy ... czytaj całość
  

2017-11-13
   

Sprawozdanie z warsztatów- 04.11.2017 Rzeszów



4 listopada 2017 r. w budynku RORE- Kliniczny Regionalny Ośrodek Rehabilitacyjno-Edukacyjny w Rzeszowie odbyły się kolejne warsztaty na temat "Najnowsze trendy w światowej fizjoterapii" zorganizowane przez Podkarpacką Grupę Wsparcia przy współpracy z PTWM w Rabce ... czytaj całość
  

2017-10-30
   

Puromalt



Chcesz zwiększyć kaloryczność posiłku swojego dziecka? W naszym sklepie, istniej możliwość zamówienia produktu PUROMALT z datą ważności do końca grudnia 2017. Cena za opakowanie to 10,80 zł brutto. Wszystkie osoby zainteresowane zakupieniem produktu w promocyjnej cenie prosimy o ... czytaj całość
  

2017-10-02
   

Podziękowania za ufundowanie lodówek



W imieniu pacjentów Centrum Leczenia Mukowiscydozy i Zespołu Centrum w Dziekanowie Leśnym serdecznie dziękujemy panu Mateuszowi Majewskiemu za ufundowanie 12 lodówek. Dzięki temu hojnemu darowi każdy z pokojów Centrum został zaopatrzony w lodówkę - ku radości ... czytaj całość
  

2017-09-27
   

Warsztaty fizjoterapeutyczne ,,Najnowsze trendy w światowej fizjoterapii



Podkarpacka Grupa Wsparcia PTWM Serdecznie zaprasza rodziców chorych na mukowiscydozę z Podkarpacia i nie tylko na warsztaty fizjoterapeutyczne z mgr.Mikołajem ... czytaj całość
  
Więcej: Codzienne życie z mukolinkiem

 
 

  AKTUALNOŚCI

  - Konferencja Naukowa pn.: Mukowiscydoza - Rehabilitacja - Sport 2017-11-17
  - Sprawozdanie z warsztatów- 04.11.2017 Rzeszów 2017-11-13
  - Puromalt 2017-10-30
  - Podziękowania za ufundowanie lodówek 2017-10-02
  - Warsztaty fizjoterapeutyczne ,,Najnowsze trendy w światowej fizjoterapii 2017-09-27
  - Rok szkolny 2017-09-01
  - Sportowa rehabilitacja chorych na mukowiscydozę - przedłużenie terminu rekrutacji uczestników projek 2017-08-21
  - Sportowa rehabilitacja chorych na mukowiscydozę 2017-08-03
  - Resource Diabet Plus 2017-07-18
  - Jubileusz XXX- lecia PTWM 2017-06-28

  Szkolenie Falenty 2017

  - Program szkolenia w Falentach 2017-06-12
  - XVIII ZWYCZAJNE WALNE ZEBRANIE CZŁONKÓW PTWM 2017-04-14

  KONFERENCJE, WARSZTATY (zapisy)

  - Postępowanie żywieniowe w mukowiscydozie 18.02 2017-02-06
  - Konferencja naukowa MUKOWISCYDOZA- DIAGNOZA I TERAPIA 2016-11-22
  - Domowa rehabilitacja chorych na mukowiscydozę z województwa kujawsko-pomorskiego 2016-05-06
  - Spotkanie z Marszałkiem Adamem Struzikiem w Szpitalu w Dziekanowie Leśnym 2016-04-21
  - 28.04. Mazowiecka Grupa Wsparcia 2016-04-18
  - Warsztaty fizjoterapeutyczne i żywieniowe dla rodziców chorych na mukowiscydozę w Poznaniu 2016-04-18
  - OGŁOSZENIE O REKRUTACJI DO PROJEKTU Drużyna Muko 2016-04-07
  - OGŁOSZENIE O REKRUTACJI UZUPEŁNIAJĄCEJ DO PROJEKTU Kompleksowa rehabilitacja domowa chorych na muko 2016-04-04
  - NOWY PROJEKT BEZPŁATNE PORADNICTWO DLA CHORYCH NA MUKOWISCYDOZĘ współfinansowanie ze środków PEFRON 2016-04-01
  - DOMOWA REHABILITACJA CHORYCH NA MUKOWISCYDOZĘ Szkolenie dla pracowników (fizjoterapeutów) 2016-03-31

  BAZA WIEDZY

  - Zakażenia w mukowiscydozie - wskazówki dla osób biorących udział w wydarzeniach PTWM 2016-08-25
  - KOMPLEKSOWA OPIEKA NAD CHORYM NA MUKOWISCYDOZĘ- Program 2016-06-14
  - XVII ZWYCZAJNE WALNE ZEBRANIE CZŁONKÓW PTWM POŁĄCZONE Z WYBORAMI WŁADZ PTWM 2016-04-04
  - KOMPLEKSOWA OPIEKA NAD CHORYM NA MUKOWISCYDOZĘ 2016-04-04
  - :) 2016-01-22
  - Infekcje wirusowe układu oddechowego u chorych na mukowiscydozę 2015-10-29
  - Jak raczkujemy z dożylną antybiotykoterapią domową 2015-10-15
  - Indywidualny tryb nauczania 2015-10-07
  - Koncentratory tlenu stacjonarne w ramach NFZ 2015-05-06
  - Zespół uzależnienia od Internetu – epidemia XXI wieku? 2015-04-22